Pouzdanost zavarenog spoja (model čvrstoća – naprezanje) može se izraziti:

  1. deterministički;
  2. > 1

  3. poluprobabilistički; S =

     c. probabilistički: S = , gdje je slučajna varijabla U1 = Z - N.

Slabljenje osnovnog materijala zbog prisutnosti zavarenog spoja (slabljenje zavara)

a)

 

zi8.jpg (20192 bytes)

b)

 

V=?

E=?

 

zi9.jpg (18418 bytes)

Koncepcija faktora slabljenja u zakovanom spoju (a) i slabljenja u zavarenom spoju (b).

Debljina stijenke cilindrične posude koja se izrađuje zavarivanjem, prema JUS M.E.253 (1981. god.) određuje se obzirom na dominantni otkaz zbog trajnih deformacija pomoću sljedeće formule:]

Slično se određuje debljina stijenke prema ASME B&PV propisima u sekciji VIII, obzirom na dominantni otkaz - žilavi lom:

Prema spomenutim normama, faktor slabljenja zbog zavarivanja ovisi o vrsti zavarenog spoja i opsegu ispitivanja koji se za određenu vrijednost faktora slabljenja zbog zavarivanja zahtijeva. No, nedostatak je takvog pristupa slabljenju u tome što se vrijednost odabranog faktora slabljenja zbog zavarivanja ne izračunava, ne mjeri i ne kontrolira, nego se određuje iz različitih iskustvenih tablica.

Uzimajući u obzir svojstva zavarenog spoja (Z) za dominantni otkaz i svojstva osnovnog materijala (M) kojim se osigurava od otkaza, dolazi se do mogućnosti numeričkog iskazivanja slabljenja zbog zavarivanja kao pokazatelja zavarljivosti.

Svojstva zavarenog spoja Z (npr. čvrstoća) uvijek su manja ili jednaka svojstvima osnovnog materijala, no pri tome svojstva pojedinih zona zavarenog spoja (zona utjecaja topline, zona taljenja) mogu biti bolja od svojstava osnovnog materijala. Zavareni spoj obuhvaća zonu taljenja (ZT), zonu utjecaja topline (ZUT) koja se također sastoji od pojedinih zona i zonu osnovnog materijala M u kojoj je došlo do promjene svojstava uslijed zavarivanja. To je u stvari lanac svojstava, koji je toliko jak koliko je jaka njegova najslabija karika. Općenito gledano u odnosu na dominantni otkaz, svojstva osnovnog materijala M mogu biti bolja, jednaka ili slabija od svojstava zavarenog spoja Z, odnosno svojstava pojedinih zona zavarenog spoja (ZUT, ZT).

ZM, ZZUTM, ZZTM

Može se uočiti tri različita pristupa problemu slabljenja zbog zavarivanja.

Slabljenje zbog zavarivanja može se izraziti:

  1. deterministički;

b) poluprobabilistički i

c) probabilistički , gdje je slučajna varijabla U2 = M - Z.

Weakening (E, h )

Reliability (R) and Safety factor (Sf)

Deterministic approach

zi10.jpg (7177 bytes)

zi11.jpg (6149 bytes)

Semi - deterministic approach

zi12.jpg (7385 bytes)

zi13.jpg (7018 bytes)

Probabilistic approach

zi14.jpg (6517 bytes)

zi15.jpg (6228 bytes)

Assuming normal distribution for W, M and S, and due to table value using parameters, standardised normal distribution was applied.

Approaches to modelling of weakening and reliability.

F .. probability of failure (unreliability) and h (E).. probability of W3 M.

h (E) reflects measure of weldability.

 

Slabljenje (E, h )

Pouzdanost (R) i faktor sigurnosti (S)

Deterministički pristup

zi16.jpg (7734 bytes)

zi17.jpg (6610 bytes)

Polu deterministički pristup

zi18.jpg (7318 bytes)

zi19.jpg (6888 bytes)

Probabilistički pristup

zi20.jpg (6467 bytes)

zi21.jpg (6246 bytes)

Pretpostavljajući normalnu distribuciju svojstava Z, M i N, prešlo se na standardiziranu normalnu razdiobu.

Pristupi kvantitativnom iskazivanju slabljenja i pouzdanosti zavarenih spojeva. F .. vjerojatnost otkaza (nepouzdanost), R =1-F.. pouzdanost h (E).. vjerojatnost Z3 M. h (E) je pokazatelj zavarljivosti.

Povratak na početnu stranicu - povratak na popis pitanja iz Zavarivanja I !!